Kompania graniczna KOP „Turylcze”
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}
| ||
| Historia | ||
Państwo |  II Rzeczpospolita | |
| Sformowanie | 1925 | |
| Rozformowanie | 1939 | |
| Organizacja | ||
| Dyslokacja | Turylcze[a] | |
| Formacja | Korpus Ochrony Pogranicza | |
| Podległość | batalion KOP „Borszczów” | |
Rozmieszczenie batalionu KOP „Borszczów” w 1931
Kompania graniczna KOP „Turylcze” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-radzieckiej.
Spis treści
1 Formowanie i zmiany organizacyjne
2 Służba graniczna
3 Działania kompanii we wrześniu 1939
4 Struktura organizacyjna
5 Dowódcy kompanii
6 Uwagi
7 Przypisy
8 Bibliografia
Formowanie i zmiany organizacyjne |
Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych nr 1600/tjn./O.de B/25, w drugim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, w terminie do 1 marca 1925 roku sformowano 14 batalion graniczny [1], a w jego składzie 2 kompanię graniczną KOP.
W listopadzie 1936 roku kompania liczyła 2 oficerów, 7 podoficerów, 4 nadterminowych i 80 żołnierzy służby zasadniczej[b].
W 1939 roku 2 kompania graniczna KOP „Turylcze” podlegała dowódcy batalionu KOP „Borszczów”[3].
Służba graniczna |
Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[4]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[5]. Po stronie sowieckiej granicę ochraniały zastawy „Puklaki” i „Załucze” z komendantury „Huków”[6].
Kompanie sąsiednie:
- 2 kompania graniczna KOP „Skała” ⇔ 3 kompania graniczna KOP „Kudryńce” – 1928[7], 1929[8], 1931[6], 1932[9], 1934[10], 1938[11]
Działania kompanii we wrześniu 1939 |
17 września 1939 na batalion KOP „Borszczów” kpt. Krakowskiego, strzegący granicy polsko-radzieckiej i polsko-rumuńskiej uderzyły główne siły 5 Korpusu Kawalerii komdiwa Ganina, 13 Korpusu Strzeleckiego komdiwa Nikołaja Kiriłłowa, część sił 25 Korpusu Pancernego komdiwa Riepina i 23 Oddziału Wojsk Pogranicznych NKWD[12].
Strażnice 2 kompanii granicznej „Turylcze” atakowane były przez oddziały 99 Dywizji Strzeleckiej płk. Nikołaja Diemientjewa. Po krótkotrwałej walce zaczęły wycofywać się w kierunku Uścieczka nad Dniestrem[12].
Struktura organizacyjna |
Strażnice kompanii w latach 1928 – 1934[7][8][9][10][c]
strażnica KOP „Puklaki”[d][e]
strażnica KOP „Wierzbówka”[f]
strażnica KOP „Załucze”[g]
strażnica KOP „Niwra”[h]
Strażnice kompanii w 1931 i 1938[6][11]
- strażnica KOP „Puklaki”
- strażnica KOP „Załucze”
- strażnica KOP „Niwra”
Organizacja kompanii 17 września 1939[13]:
- dowództwo kompanii
- pluton odwodowy
- 1 strażnica KOP „Puklaki”
- 2 strażnica KOP „Załucze”
- 3 strażnica KOP „Nirwa”
Dowódcy kompanii |
- wz por. Adam Królokowski (23 lipca 1930 –)
- wz. Rudolf Weber (– 10 kwietnia 1931[14] )
- kpt. Heliodor Przeorski (10 kwietnia 1931[14] –)
- kpt. Michał Burghart (był 1 stycznia 1934)[14]
- por. Rudolf Tadeusz Weber (7 kwietnia 1934[14] – )
- kpt. dypl. Franciszek Buczek (30 września 1934[14] – )
- kpt. Sławomir Nakielski[i] (- 1939)
Uwagi |
↑ wieś Turylcze, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
↑ Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza [2].
↑ W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku, odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → Szubański 2000 ↓, s. 87. Wymienił następujące strażnice: „Puklaki”, „Wierzbówka”, „Załucze”, „Niura” → Szubański 1993 ↓, s. 278
↑ W dokumentach występuje też pod nazwą Puklaki-Podfilipie → Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 9/1928, Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 5/1929 i Szkice dyslokacyjne ↓
↑ wieś Puklaki, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
↑ wieś Wierzbówka, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
↑ wieś Załucze, gmina Turylcze, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
↑ wieś Niwra, gmina Germakówka, powiat borszczowski, województwo tarnopolskie
↑ Nieżychowski Tadeusz Kazimierz Józef, mjr piech., w KOP od 1937. Do mobilizacji dca 2 kompanii granicznej „Turylcze”. We wrześniu 1939 dca 9 kompanii piechoty III baonu 163 pułku piechoty. Po zakończeniu kampanii wrześniowej przedostał się na zachód. W PSZ, m. in. zastępca dowódcy 3 pułku artylerii przeciwpancernej[15].
Przypisy |
↑ Prochwicz 3/1994 ↓, s. 152.
↑ Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 369.
↑ Szubański 2000 ↓, s. 90.
↑ Falkiewicz 1925 ↓, s. 3-4.
↑ Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 312-314.
↑ abc Szkice dyslokacyjne ↓.
↑ ab Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 9/1928.
↑ ab Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 5/1929.
↑ ab Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 39/1932.
↑ ab Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 59/1934.
↑ ab Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 90/1938.
↑ ab Prochwicz 2003 ↓, s. 216.
↑ Prochwicz 2003 ↓, s. 315.
↑ abcde Obsada oficerska bg „Borszczów” ↓.
↑ Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 736.
Bibliografia |
- Stanisław Falkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza. W pierwszą rocznicę objęcia służby na wschodniej granicy Rzeczypospolitej 1924-1925. 1925. [dostęp 2016-01-30].
- Marek Jabłonowski, Włodzimierz Jankowski, Bogusław Polak, Jerzy Prochwicz: O niepodległą i granice. Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Wybór dokumentów. Warszawa-Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku. Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 2001. ISBN 83-88067-48-8.
- Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4.
Rajmund Szubański. Bataliony, kompanie, strażnice KOP. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (145), 1993. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 0043-7182.
Rajmund Szubański. Bataliony, kompanie, strażnice KOP-u. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 3 (184), 2000. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1640-6281.
- Wykaz zmian stanu oficerów batalionu granicznego KOP „Borszczów” w latach 1928-1935 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Szkice dyslokacyjne Korpusu Ochrony Pogranicza i podległych jednostek w latach 1927-1939 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
