Kompania graniczna KOP „Wiżajny”
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}
| ||
| Historia | ||
Państwo |  II Rzeczpospolita | |
| Sformowanie | 1926 | |
| Rozformowanie | 1939 | |
| Organizacja | ||
| Dyslokacja | Wiżajny Rutka-Tartak | |
| Formacja | Korpus Ochrony Pogranicza | |
| Podległość | batalion KOP „Sejny” | |
Koszary KOP w Rutce-Tartak
Kompania graniczna KOP „Wiżajny” – pododdział graniczny Korpusu Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-litewskiej.
Spis treści
1 Formowanie i zmiany organizacyjne
2 Służba graniczna
3 Struktura organizacyjna
4 Dowódcy kompanii
5 Uwagi
6 Przypisy
7 Bibliografia
Formowanie i zmiany organizacyjne |
Na podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych nr 1099 ze stycznia 1926 roku, w trzecim etapie organizacji Korpusu Ochrony Pogranicza, sformowano 23 batalion graniczny [1], a w jego składzie 1 kompanię graniczną KOP „Wiżajny”. W listopadzie 1936 roku kompania etatowo liczyła 2 oficerów, 8 podoficerów, 4 nadterminowych i 64 żołnierzy służby zasadniczej[a].
W 1937 roku 1 kompania graniczna KOP „Wiżajny” podlegała dowódcy batalionu KOP „Sejny”[2]. Później dowództwo kompanii przesunięto do Rutki-Tartak[3].
Służba graniczna |
Podstawową jednostką taktyczną Korpusu Ochrony Pogranicza przeznaczoną do pełnienia służby ochronnej był batalion graniczny. Odcinek batalionu dzielił się na pododcinki kompanii, a te z kolei na pododcinki strażnic, które były „zasadniczymi jednostkami pełniącymi służbę ochronną”, w sile półplutonu. Służba ochronna pełniona była systemem zmiennym, polegającym na stałym patrolowaniu strefy nadgranicznej i tyłowej, wystawianiu posterunków alarmowych, obserwacyjnych i kontrolnych stałych, patrolowaniu i organizowaniu zasadzek w miejscach rozpoznanych jako niebezpieczne, kontrolowaniu dokumentów i zatrzymywaniu osób podejrzanych, a także utrzymywaniu ścisłej łączności między oddziałami i władzami administracyjnymi[4]. Miejscowość, w którym stacjonowała kompania graniczna, posiadała status garnizonu Korpusu Ochrony Pogranicza[5].
1 kompania graniczna „Wiżajny” w 1934 roku ochraniała odcinek granicy państwowej szerokości 40 kilometrów 300 metrów[6].
Wydarzenia:
- 21 września 1928 zasadzka pododcinka Wiżajny usiłowała zatrzymać trzech przemytników. Na wezwanie patrolu przemytnicy nie zatrzymali się. Patrol otworzył ogień. Ranny w nogę został Andrzej Zawadzki. Przemytnika odstawiono do szpitala w Suwałkach, a przemyt do Urzędu Celnego w Filipowie[7]
Sąsiednie kompanie graniczne:
kompania graniczna KOP „Filipów” ⇔ 2 kompania graniczna KOP „Hołny Wolmera” – 1928[8] i 1929[9]
kompania graniczna KOP „Filipów” ⇔ 4 kompania graniczna KOP „Puńsk” – 1932[10], 1934[11] i 1938[12]
Struktura organizacyjna |
| Struktura organizacyjna kompanii granicznej KOP „Wiżajny”[b] | |||
|---|---|---|---|
| Lata | 1928 – 1929[8][9] | 1932[10][c] | 1934 – 1938[11][12] i 1939[3] |
| Strażnice | strażnica KOP „Grzybina” | strażnica KOP „Grzybina” | strażnica KOP „Burniszki” |
strażnica KOP „Sudawskie” | strażnica KOP „Sudawskie” | strażnica KOP „Sudawskie” | |
strażnica KOP „Wingrany” | strażnica KOP „Wingrany” | strażnica KOP „Wingrany” | |
strażnica KOP „Kupowo” | strażnica KOP „Kupowo” | strażnica KOP „Kupowo | |
strażnica KOP „Gromadziszki” | |||
| Inne | pluton odwodowy | ||
Dowódcy kompanii |
- kpt. Babiński (był w 1930[13])
- kpt. Franciszek Mach (był w 1935)[14]
- kpt. Michał Świtalski[d] (był 20 II 1937[14] – IX 1939)
Uwagi |
↑ Wykaz stanów etatowych oficerów, podoficerów i żołnierzy KOP przesłanych przez ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna ze sztabu KOP do I oficera do zleceń GISZ płk. dypl. Kazimierza Glabisza. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 364
↑ Później dowództwo kompanii przesunięto do Rutki-Tartak[3].
↑ W 2000 roku Rajmund Szubański napisał, że sformułowania zawarte w artykule „Bataliony, kompanie, strażnice KOP” z 1993 roku, odnoszą się do stanu sprzed 1937 roku → Szubański 2000 ↓, s. 87. Wymienił następujące strażnice: „Grzybina”, „Sudawskie”, „Wingrasze”, „Kupowo” → Szubański 1993 ↓, s. 278
↑ Świtalski Maria Michał Jan (ur. 1900), kpt. piech., w KOP od 1935. Do mobilizacji dca 1 kompanii granicznej „Rutka Tartak”. We wrześniu 1939 w odtworzonym baonie KOP „Sejny" na dotychczas zajmowanym stanowisku. Internowany na Litwie. W XI 1939 uciekł z obozu na Suwalszczyznę. Zorganizował „Legion Niemeński”. W ZWZ-AK początkowo pełni funkcję komendanta Suwalskiego Obwodu AK. W 1941 przeniesiony do Białostockiego Okręgu AK. Pozostawał w konspiracji do 1947. → Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 752
Przypisy |
↑ Prochwicz 3/1994 ↓, s. 152.
↑ Szubański 1993 ↓, s. 275.
↑ abc Szubański 2000 ↓, s. 88.
↑ Falkiewicz 1925 ↓, s. 3-4.
↑ Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 312-314.
↑ Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 289.
↑ Meldunki sytuacyjne KOP ↓, s. 31/28.
↑ ab Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 11/1928.
↑ ab Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 11/1929.
↑ ab Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 7/1932.
↑ ab Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 50/1934.
↑ ab Komunikaty dyslokacyjne KOP ↓, s. 81/1938.
↑ Rozkaz tajny nr 2/30 dowódcy brygady z 17 I 1930
↑ ab Sobiech i Jaśkiewicz 2001 ↓, s. 180.
Bibliografia |
- Stanisław Falkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza. W pierwszą rocznicę objęcia służby na wschodniej granicy Rzeczypospolitej 1924-1925. 1925. [dostęp 2016-01-30].
- Marek Jabłonowski, Włodzimierz Jankowski, Bogusław Polak, Jerzy Prochwicz: O niepodległą i granice. Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Wybór dokumentów. Warszawa-Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku. Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 2001. ISBN 83-88067-48-8.
- Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4.
Krzysztof Sobiech, Andrzej Jaśkiewicz. W ochronie granicy. „Problemy Ochrony Granic”. 18, 2001. Ketrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej. ISSN 1505-1757.
Rajmund Szubański. Bataliony, kompanie, strażnice KOP. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (145), 1993. Warszawa: Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”. ISSN 0043-7182.
Rajmund Szubański. Bataliony, kompanie, strażnice KOP-u. „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. 3 (184), 2000. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona. ISSN 1640-6281.
- Komunikaty dyslokacyjne Korpusu Ochrony Pogranicza z lat 1927 (z uzupełnieniami i poprawkami), 1928, 1932, 1934 (z uzupełnieniami i poprawkami) i 1938 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Meldunki sytuacyjne Korpusu Ochrony Pogranicza → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
