Biali (Rosja)







Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Biała Armia”. Zobacz też: inne znaczenia




     Tereny w rękach Bolszewików, luty 1918

     Tereny w rękach Bolszewików, lato 1918

     Maksymalny zasięg wojsk anty-bolszewickich, 1918-1919






Mapa schematyczna planu Operacji perekopsko-czongarskiej

     Armia Czerwona wieczorem 4 listopada

     Główne zgrupowania Białych






Chorągiew Batalionu Śmierci Białej Armii


Biali – zbiorcze określenie ruchów politycznych i sił zbrojnych działających podczas wojny domowej w Rosji w latach 1917–1923, walczących z komunistami (bolszewikami) i ruchami ich wspierającymi, mających na celu przywrócenie poprzedniego systemu ekonomicznego i politycznego. Biali określani są także jako Biała Armia (ros. Белая Армия), Biała Gwardia (Белая гвардия) lub Biały Ruch (Белое движение), lecz nie stanowili oni jednej organizacji, a poszczególne formacje działające w różnych częściach kraju nosiły różne nazwy. Nazwa „biali” powstała jako przeciwieństwo przyjętej przez komunistów symboliki związanej z kolorem czerwonym.


Do białych nie zaliczają się takie formacje, jak anarchiści Nestora Machno, a także inne walczące zarówno przeciw bolszewikom, jak i białym (określane też jako „zieloni”) oraz ruchy nacjonalistyczne, walczące w celu zyskania niepodległości poszczególnych terenów wchodzących poprzednio w skład Imperium Rosyjskiego. W propagandzie radzieckiej określenie „biali” było jednakże rozciągane na wszystkich przeciwników bolszewików, w tym na Polskę i Wojsko Polskie (określane jako „białopolacy”).


Armie białych były dowodzone przez dawnych carskich generałów sprzeciwiających się przewrotowi bolszewickiemu i komunistycznemu rządowi. Ze względu na zamordowanie cara Mikołaja II i jego rodziny, biali nie posiadali nikogo, kto byłby w stanie pokierować działaniami wszystkich części, przy tym poszczególni liderzy mieli samodzielne ambicje polityczne.


Do naczelnych dowódców wojskowych białych należeli:




  • Michaił Aleksiejew (1857–1918) – dowódca Armii Ochotniczej w latach 1917–1918


  • Stanisław Bułak-Bałachowicz (1883-1940)


  • Anton Denikin (1870–1947) – dowódca Armii Ochotniczej po śmierci gen. Ławra Korniłowa (kwiecień 1918 – 8 stycznia 1919), od 8 stycznia 1919 Sił Zbrojnych Południa Rosji (połączone Armia Ochotnicza i Armia Dońska) (do 4 kwietnia 1920)


  • Nikołaj Judenicz (1862–1933) – dowódca Armii Północno-Zachodniej, 1918-1920


  • Władimir Kappel (1883-1920)


  • Aleksandr Kołczak (1874–1920) – minister wojny i marynarki w antybolszewickim Dyrektoriacie Ufijskim, potem w latach 1918–1920 dowódca Wojskowych Sił Rosji na Syberii i Uralu tzw. Armii Syberyjskiej.


  • Ławr Korniłow (1870–1918) – twórca i pierwszy dowódca Armii Ochotniczej na południu Rosji.


  • Piotr Krasnow (1869–1947) – ataman Kozackiego wojska Dońskiego.


  • Jewgienij Miller (1867–1938) – dowódca Armii Północnej, 1918-1920


  • Grigorij Siemionow (1890–1946) – dowódca Specjalnego Oddziału Mandżurskiego.


  • Andriej Szkuro (1887-1947)


  • Roman von Ungern-Sternberg (1886-1921)


  • Siergiej Wojciechowski (1883-1951)


  • Piotr Wrangel (1878–1928) – dowódca Białej Armii na froncie południowym kwiecień 1920-listopad 1920.






  • Michaił Aleksiejew







  • Stanisław Bułak-Bałachowicz







  • Anton Denikin







  • Władimir Kappel







  • Nikołaj Judenicz







  • Ławr Korniłow







  • Jewgienij Miller







  • Grigorij Siemionow







  • Andriej Szkuro







  • Roman von Ungern-Sternberg







  • Piotr Wrangel






Ideologia |


Biali deklarowali że chcą zaprowadzić porządek i ład, zwalczając zdrajców, barbarzyńców i morderców[1].


W kontekście Rosji ruch białych miał trzy główne skojarzenia:



  1. Polityczne przeciwieństwo wobec Czerwonych;

  2. Historyczne odniesienie do monarchii absolutnej, szczególnie czasów Iwana III zwanego Białym królem;

  3. Noszenie przez niektórych mundurów z okresu carskiego, w których przeważały białe barwy


Biała Armia reprezentowała rosyjski nacjonalizm[2]. Biali zwalczali separatystów którzy chcieli utworzyć państwa narodowe, postulowali bowiem restaurację carstwa i imperium. Wśród białych powszechnym zjawiskiem był antysemityzm[2], gdyż żywy był wśród nich stereotyp żydokomuny, przypisujący Żydom główną rolę w stworzeniu komunizmu, który miał im otworzyć drogę do zdobycia władzy nad całym światem[3].


Wielu przywódców białych było konserwatystami i autokratami[4], inni oprócz antybolszewizmu nie wyznawali określonej ideologii[2][5]. Wśród białych w mniejszej ilości znaleźli się m.in. kadeci[6] czy republikanie[2].



Zobacz też |


  • Biała emigracja


Przypisy |




  1. ↑ Christopher Lazarski, „White Propaganda Efforts in the South during the Russian Civil War, 1918-19 (The Alekseev-Denikin Period),” The Slavonic and East European Review, Vol. 70, No. 4 (Oct., 1992), s. 688–707.


  2. ↑ abcd Kenez, Peter, „The Ideology of the White Movement,” Soviet Studies, 1980, no. 32. s. 58–83.


  3. ↑ Philip Mendes, „Jews, Antisemitism and Communism: A Self–Fulfilling Prophecy”, Australian Journal of Jewish Studies 18 (2004) 79-96.


  4. ↑ Kenez, Peter, „The Ideology of the White Movement,” Soviet Studies, 1980, no. s. s. 58–83.


  5. ↑ Christopher Lazarski, „White Propaganda Efforts in the South during the Russian Civil War, 1918-19 (The Alekseev-Denikin Period),” The Slavonic and East European Review, Vol. 70, No. 4 (Oct., 1992), s. 688–707.


  6. ↑ Kenez, Peter, Civil War, 90.








-