Operacja perekopsko-czongarska 1920
| ||||
| ||||
Armia Czerwona wieczorem 4 listopada Główne zgrupowania Białych | ||||
| Czas | 7-16 listopada 1920 | |||
| Miejsce | Krym | |||
| Wynik | zwycięstwo Armii Czerwonej | |||
| Strony konfliktu | ||||
| Dowódcy | ||||
| Siły | ||||
| ||||
| Straty | ||||
| ||||
| brak współrzędnych | ||||
|---|---|---|---|---|
Znaczek upamiętniający ofensywę
| Front południowy wojny domowej w Rosji |
|---|
Charków • Kijów • Kiszyniów • Besarabia • Zakaukazie • Baku • Donbas-Don • 1. Kubański • Jekaterynodar • Marsz Stepowy • Jassy-Don • Krym: Krymska Republika Ludowa • Alma • Socjalistyczna Republika Taurydy • Operacja krymska UNR • 2. Kubański • 1. Carycyn • Woroneż-Poworino • 2. Carycyn • Jekaterynosław • Kaukaz Płn. • Ofensywa Frontu Ukraińskiego • Charków • Kijów • 3. Carycyn • Odessa-Mikołajów • Donbas • Powstanie Hryhorjewa • Charków • 4. Carycyn • Ofensywa na Moskwę • Rajd Mamontowa • Niżyn-Połtawa • Kijów • Odessa • Ofensywa sierpniowa • Orzeł-Kromy • Woroneż-Kastornoje • Charków • Kijów • Astrachań • Chopior-Don • Pawłograd-Jekaterynosław • Donbas • Rostów-Nowoczerkask • Odessa • Kaukaz Płn. • Don-Manycz • Tichoriecka • Jegorłycka • Kubań-Noworosyjsk • Grozny • Tuapse • Azerbejdżan • Bandar-e Anzali • Desant Ułagaja • Łacha Obitoczna • Armenia • Krym Północny • Kachowka • Tambów • Perekop-Czongar • Gruzja |
Operacja perekopsko-czongarska, ros. Перекопско-Чонгарская операция – końcowa faza działań Frontu Południowego Armii Czerwonej dowodzonej przez Michaiła Frunzego przeciw białogwardyjskim wojskom generała Piotra Wrangla w czasie wojny domowej w Rosji.
Po zawarciu 18 października 1920 roku zawieszenia broni w wojnie z Polską Armia Czerwona odzyskała swobodę ruchów na południu. Plan operacji przeciw skutecznie broniącemu od kwietnia Krymu Wranglowi przewidywał uderzenie siłami 4, 6 i 13 Armii oraz 1 i 2 Armii Konnych na Perekop, Przesmyk Czongarski i Mierzeję Arabacką przy jednoczesnym forsowaniu płycizn Zgniłego Morza w kierunku Półwyspu Litowskiego.
Forsowanie Siwaszu rozpoczęło się w nocy z 7 na 8 listopada 1920 roku siłami 6 Armii. Oddziały szturmowe, piechota i kawaleria przeszły zamarznięte rozlewiska[2] (było -15 °C) i wyszły na Półwysep Litowski, co zagroziło umocnieniom Perekopu atakiem od tyłu. Jednocześnie od czoła uderzyła 51 Dywizja Piechoty Blüchera zajmując, po ciężkich walkach (w których miasteczko zostało zrównane z ziemią) tzw. "Wał Turecki", kluczową pozycję obronną Perekopu. Między 8 a 9 listopada czerwonoarmiści zdobyli umocnienia na Przesmyku Czongarskim i Mierzei Arabackiej.
W powstały wyłom wdarły się dywizje 1 Armii Konnej, które do 15 listopada zdobyły Sewastopol, a do 17 listopada oczyściły (wraz z pozostałymi formacjami Frontu Południowego) resztę Krymu. Niedobitki oddziałów Wrangla ewakuowały się (korzystając z obecności okrętów brytyjskich i francuskich) do Stambułu.
Spis treści
1 Machnowcy
2 Propaganda
2.1 Bibliografia
3 Przypisy
4 Linki zewnętrzne
Machnowcy |
Przed rozpoczęciem operacji bolszewicy zawarli porozumienie z anarchistami Nestora Machno, kontrolującymi część południowej Ukrainy. Machnowcy wzięli udział w walkach, zdaniem niektórych historyków odgrywając decydującą rolę w rozbiciu sił gen. Wrangla. Jednak już 25 listopada 1920 podczas sojuszniczej uroczystości bolszewików i machnowców na Krymie, dowódcy anarchistów z Siemionem Karietnikowem na czele zostali aresztowani i nazajutrz rozstrzelani. Wkrótce oddziały Lwa Trockiego wkroczyły do Hulajpola - nieformalnej stolicy machnowców i zniszczyły anarchistyczne komuny. Walki z niedobitkami armii Nestora Machno na Ukrainie trwały jeszcze w 1921[potrzebny przypis].
Propaganda |
Na cześć sukcesu nazwano ulice – "Bulwar Czongarski" oraz "Wielką i Małą Juszuńską" w Moskwie, a także "Czongarską" w Bobrujsku.
Bibliografia |
- Józef Urbanowicz [red.]: Mała encyklopedia wojskowa, Wydawnictwo MON, Warszawa 1970
- Хроника основных сoбытий в Крыму (ros.). [dostęp 27.09.2011].
Przypisy |
↑ Советская военная энциклопедия. T. 6. Moskwa: Воениздат, 1978, s. 286. (ros.)
↑ abc Хроника основных событий в Крыму (ros.). [dostęp 27.09.2011].
Linki zewnętrzne |
- Hronos