Komisariat Straży Celnej „Rybnik”
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}
| ||
| Historia | ||
Państwo |  II Rzeczpospolita | |
| Sformowanie | 1922 | |
| Rozformowanie | 1928 | |
| Tradycje | ||
| Kontynuacja | Komisariat Straży Granicznej „Rybnik” | |
| Komendanci | ||
| Pierwszy | komisarz Franciszek Hessek[1] | |
| Organizacja | ||
| Dyslokacja | Rybnik | |
| Formacja | Straż Celna | |
| Podległość | Inspektorat SC „Rybnik” | |
Rozmieszczenie placówek SC Komisariatu Rybnik w 1926 r.
Komisariat Straży Celnej „Rybnik” – jednostka organizacyjna Straży Celnej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1922–1928.
Spis treści
1 Formowanie i zmiany organizacyjne
2 Służba graniczna
3 Struktura organizacyjna
4 Przypisy
5 Bibliografia
Formowanie i zmiany organizacyjne |
Na wniosek Ministerstwa Skarbu, uchwałą z 10 marca 1920 roku, powołano do życia Straż Celną[2]. Od połowy 1921 roku jednostki Straży Celnej rozpoczęły przejmowanie odcinków granicy od pododdziałów Batalionów Celnych[3]. Proces tworzenia Straży Celnej trwał do końca 1922 roku[4]. Komisariat Straży Celnej „Rybnik”, wraz ze swoimi placówkami granicznymi, wszedł w podporządkowanie Inspektoratu Straży Celnej „Rybnik”[5].
Początek działalności Straży Celnej na Śląsku datuje się na dzień 15 czerwca 1922 roku. W tym dniu polscy strażnicy celni w zielonych mundurach i rogatywkach wkroczyli na ziemia przyznane Polsce. W nocy z 16 na 19 czerwca 1922 roku Straż Celna przejęła ochronę granicy polsko-niemieckiej na Śląsku. W ramach Inspektoratu Straży Celnej „Rybnik” zorganizowany został komisariat Straży Celnej „Rybnik”[1]. Pierwszym kierownikiem komisariatu był komisarz Franciszek Hessek[1]. W lutym 1925 roku placówka SC „Zwonowice” została przesunięta z komisariatu „Lyski” do komisariatu „Rybnik”, a placówka Wilcza dolina z komisariatu „Rybnik” do komisariatu „Knurów{”[6].
Siedziba komisariatu znajdowała się w Rybniku, a od grudnia 1926 roku przeniesiono ją bliżej granicy do Orzepowic. Tam funkcjonowała się do 30 kwietnia 1928 roku. Nie wiązało się to jednak ze zmianą nazwy komisariatu[7].
W drugiej połowie 1927 roku przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej[8]. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej. Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku w jej miejsce powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną[9].
Służba graniczna |
- Sąsiednie komisariaty
komisariat Straży Celnej „Knurów” ⇔ komisariat Straży Celnej „Lyski” − 1926
Struktura organizacyjna |
Organizacja komisariatu według kronik[10]
placówka Straży Celnej „Wilcza Dolina” (Wilcza Dolna)[11]
- placówka Straży Celnej „Ochojec”
- placówka Straży Celnej „Golejów”
- placówka Straży Celnej „Zwonowice”
Z czasem do komisariatu przydzielono placówki „Sumina” i „Bogunice”, a zabrano placówkę „Wilcza Dolina”. Jako zbyteczne rozwiązano placówki w Golejowie i w Zwonowicach. Placówka „Wilcza Dolina” wróciła do komisariatu w 1930 roku[12].
Organizacja komisariatu w 1926 roku[5][13]:
- komenda – Rybnik
- placówka Straży Celnej „Zwonowice”
- placówka Straży Celnej „Chwałęcice”
- placówka Straży Celnej „Golejów”
- placówka Straży Celnej „Ochojec”
Przypisy |
↑ abc Kronika IG „Rybnik” ↓, s. 4.
↑ Dominiczak 1975 ↓, s. 126.
↑ Piekarz 2017 ↓, s. 28.
↑ Dominiczak 1997 ↓, s. 250.
↑ ab Kozłowski 2012 ↓, s. 31.
↑ Kronika IG „Rybnik” ↓, s. 14.
↑ Kronika komisariatu „Rybnik” ↓, s. 2.
↑ Kula 1994 ↓, s. 40.
↑ Goryński 2012 ↓, s. 226.
↑ Kronika komisariatu „Rybnik” ↓, s. 1.
↑ Wojskowy InstytutW.I. Geograficzny Wojskowy InstytutW.I., Mapa Topograficzna 1:300 000, Arkusz 74, 1935 .
↑ Kronika komisariatu „Rybnik” ↓, s. 3.
↑ Szematyzm Straży Celnej 1927 ↓, s. 242.
Bibliografia |
- Henryk Dominiczak: Granica polsko–niemiecka 1919–1939. Z dziejów formacji granicznych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
- Henryk Dominiczak: Granice państwa i ich ochrona na przestrzeni dziejów 966–1996. Warszawa: Wydawnictwo „Bellona”, 1997. ISBN 83-11-08618-4. OCLC 37244743. (pol.)
Kalendarz z szematyzmem funkcjonariuszy Straży Celnej na rok 1927. , 1927. Nakładem Zarządu Internatu imienia dra Władysława Rasińskiego dla Dzieci Funkcjonariuszy Straży Celnej.
Piotr Kozłowski. Straż Celna zapomnianą formacją graniczną II Rzeczypospolitej – dyslokacja jednostek granicznych w 1926 roku. „Problemy Ochrony Granic”. 50, 2012. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej. ISSN 1505-1757.
- Henryk Mieczysław Kula: Polska Straż Graniczna w latach 1928-1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 8311082671.
Karolina Piekarz. Polskie formacje graniczne 1918 – 1924. „Mówią Wieki”. 2s, 2017. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki”. ISSN 1897-8088.
- Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne. Dokumenty organizacyjne. Wybór źródeł. T. 1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83874246.
- Szkic historyczny z działalności Inspektoratu Straży Granicznej „Rybnik” z lat 1918–1935. → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
| ||||||||||||||||||||
