Cfrtjryk

Zbrosławice
Herb Zbrosławic
Ośrodek jeździecki w Zbrosławicach (2005)
Państwo	Polska
Województwo	śląskie
Powiat	tarnogórski
Gmina	Zbrosławice
Sołectwo	Zbrosławice
Liczba ludności (2017)	2553
Strefa numeracyjna	(+48) 32
Kod pocztowy	42-674
Tablice rejestracyjne	STA
SIMC	0225302
Położenie na mapie gminy Zbrosławice Zbrosławice
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego Zbrosławice
Położenie na mapie województwa śląskiego Zbrosławice
Położenie na mapie Polski Zbrosławice
50°24′57″N 18°45′14″E/50,415833 18,753889
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Krzyż przy ulicy Wolności w Zbrosławicach w 2011 roku

Zbrosławice (czes. Zbraslavice, niem. Broslawitz, Dramatal-West 1936-1945^[1]) – wieś sołecka (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Zbrosławice, siedziba tejże gminy.

Zbrosławice uzyskały lokację miejską przed 1300 rokiem, zdegradowane przed 1700 rokiem^[2].

Położenie |

Zbrosławice leżą na Górnym Śląsku, na ziemi tarnogórskiej, w dolinie rzeki Dramy w pobliżu uprzemysłowionych miast takich jak: Gliwice, Tarnowskie Góry, Zabrze, Bytom.

Charakterystyka |

Istniejący w Zbrosławicach tak zwany mikroklimat sprzyja leczeniu chorób układu oddechowego i nerwowego. Obecnie funkcjonuje we wsi Sanatorium Rehabilitacyjne Neuropsychiatrii Kamieniec-Zbrosławice oraz ośrodek „Caritas”.

Nazwa |

Nazwa patronimiczna powstała z nazwy osobowej (imienia) Zbrosław, z formantem -ice, oznaczającym, że jest to osada 'potomków Zbrosława' (stąd liczba mnoga)^[3].

Około 1300 roku w łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. "Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego") miejscowość wymieniona jest jako Sbroslawitz^[4].

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod polską nazwą Broslawice oraz nazwą zgermanizowaną Broslawitz^[5]. Topograficzny słownik Prus z 1835 roku notuje wieś pod polską nazwą Brosławice, a także niemiecką Broslawitz^[6].

Administracja III Rzeszy połączyła z dniem 1 października 1936 gminy Zbrosławice i Ptakowice w nową gminę o nazwie Dramatal ('dolina Dramy'), likwidując jednocześnie tradycyjne nazwy polskiego pochodzenia Ptakowitz (wieś), Broslawitz (wieś) i Kempczowitz (część wsi), przy czym wieś Zbrosławice z Kępczowicami otrzymały niemiecką nazwę Dramatal-West^[7] ('zachodnia dolina Dramy').

Historia |

Miejscowość położona na wschód od Pyskowic i na zachód od Tarnowskich Gór. Pierwotnie teren zajmowany przez obecną wieś Zbrosławice znajdował się na rubieży terytorium plemiennego Opolan, na przełomie XIII i XIV w. istniejąca już wówczas wieś rycerska leżała w kościelnym okręgu pyskowickim i kasztelanii toszeckiej, a później w księstwie toszeckim.

Zbrosławice po raz pierwszy są wymienione około 1300 roku we wspomnianej Liber fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Wszelkie hipotezy o wcześniejszych zapisach Zbrosławic, jak np. z 1235^[8] i 1256 r., są błędne. Niepoświadczona żadnym dokumentem jest również błędna hipoteza o nadaniu w XIII w. Zbrosławicom praw miejskich. Także układ przestrzenny wsi nie wskazuje istnienie jakichkolwiek śladów kreowania miasta. Prawdopodobnie hipoteza o rzekomej miejskości Zbrosławic powstała z nierzetelnej interpretacji zapisu w Liber fundationis Episcopatus Vratislaviensis, gdzie Zbrosławice wystąpiły w tytule okręgu wraz z parafialnymi już wówczas Pyskowicami, choć w wyszczególnieniu osad tego okręgu brak informacji o statusie miasta dla Zbrosławic, co w przypadku miast jest wyraźnie podkreślone w dokumencie.

Zbrosławice (wraz z Kępczowicami i Nieradą) dopiero w 1818 r. utraciły administracyjny związek z Toszkiem i Gliwicami, kiedy to zostały przyłączone do powiatu bytomskiego, a po jego podziale w 1873 r. znalazły się w powiecie tarnogórskim. W latach 1922-1945 Zbrosławice pozostawały w granicach Niemiec, wchodząc najpierw w skład resztkowego powiatu tarnogórskiego (Restkreis Tarnowitz), a następnie powiatu bytomsko-tarnogórskiego (1927-1945).

Obecne Zbrosławice składają się z trzech wsi położonych wzdłuż obecnej ul. Wolności: właściwych Zbrosławic (na wschodzie, do ul. Szkolnej włącznie), Kępczowic (pośrodku) i Nierady (na zachodzie). Kępczowice (na zachód od ul. Szkolnej, niem. Kempczowitz) to wieś założona w wiekach średnich, prawdopodobnie starsza niż Zbrosławice. Johannes Chrząszcz datuje ją na 1256 r. jako wieś uiszczającą dziesięcinę w zbożu na rzecz proboszcza pyskowickiego. Podany przez niego rok nie jest jednak pewny. Kępczowice zostały ostatecznie wcielone do Zbrosławic w 1936 r. Nierada (między Kamieńcem a Kępczowicami - w rejonie ul. Hutniczej) należy do parafii w Kamieńcu.

W XIX wieku właścicielami okolicznych dóbr była rodzina Baildonów z Łubia.

Zabytki |

• pałac (zamek)


• Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

Przypisy |

Bibliografia |

• Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.

Linki zewnętrzne |

• Zbrosławice - historia miejscowości i parafii


• Zbrosławice


• 
  Brosławice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.

p • d • e Gmina Zbrosławice sołectwa Boniowice • Czekanów • Jasiona • Jaśkowice • Kamieniec • Karchowice • Kopienica • Księży Las • Laryszów • Łubie • Łubki • Miedary • Przezchlebie • Ptakowice • Szałsza • Świętoszowice • Wieszowa • Wilkowice • Zawada • Zbrosławice • Ziemięcice miejscowości niesołeckie Łubki Integralne części miejscowości Dąbrowa • Gaj • Kopacz • Kopanina • Krasowe • Kuźnica • Łubie Dolne • Łubie Górne • Osiedle • Piekło • Wygiełzów