Cfrtjryk

; ;	; Republic of Kiribati; Ribaberikin Kiribati; Republika Kiribati;
	; Republic of Kiribati; Ribaberikin Kiribati; Republika Kiribati;
; ;	; ;
; Flaga Kiribati;	; Herb Kiribati;
	; Dewiza: (kir.) Te Mauri, Te Raoi ao Te Tabomoa ; (Zdrowie, Pokój i Powodzenie);
	; Hymn: Teirake Kaini Kiribati ; (Powstań, Kiribati);
	; ;
; Język urzędowy;	; angielski, kiribati;
; Stolica;	; Bairiki;
; Ustrój polityczny;	; republika;
; Głowa państwa;	; prezydent Taneti Mamau;
Szef rządu;	; prezydent Taneti Mamau;
Powierzchnia ; • całkowita ; • wody śródlądowe;	; 174. na świecie; 811 km² ; 0%;
Liczba ludności (2017); • całkowita ; • gęstość zaludnienia;	; 191. na świecie; 115 000; 133 osób/km²;
; PKB (2017); • całkowite ; • na osobę;	; ; 0,197 mldUSD; 1721USD;
; PKB (PSN) (2017); • całkowite ; • na osobę;	; ; 0,266 mlddolarów międzynar.; 1976dolarów międzynar.;
; Jednostka monetarna;	; dolar australijski (AUD);
; Niepodległość;	od Wielkiej Brytanii; 12 lipca 1979;
; Strefa czasowa;	; UTC od +12 do +14;
; Kod ISO 3166;	KI;
; Domena internetowa;	; .ki;
; Kod samochodowy;	KIR;
; Kod samolotowy;	T3;
; Kod telefoniczny;	+686;
	; ;
; ;	; Multimedia w Wikimedia Commons;
; ;	; Informacje w Wikipodróżach;

Republika Kiribati (ang.: Republic of Kiribati; kiribati: Ribaberikin Kiribati)^[2] – państwo wyspiarskie na Oceanie Spokojnym. W skład tego państwa o powierzchni 811 km² wchodzą 33 wyspy koralowe, rozsiane na przestrzeni 3800 km wokół równika.

Są to wyspy trzech archipelagów Mikronezji i Polinezji: Wyspy Gilberta (16 wysp), Feniks (8) i Line Islands (8) oraz wyspa Banaba (zw. także Ocean). 21 z 33 wysp jest zamieszkanych.

Nazwa Kiribati (wymawiana kiribas) to zniekształcona przez miejscowy język mikronezyjski angielska nazwa głównej grupy wysp – Wysp Gilberta.

Spis treści

1 Geografia
- 1.1 Wyspy
- 1.2 Klimat

2 Historia

3 Ustrój polityczny
- 3.1 Podział administracyjny

4 Religia

5 Gospodarka

6 Komunikacja

7 Przypisy

Geografia |

Osobny artykuł: Geografia Kiribati.

Wyspy |

Osobny artykuł: Wyspy Republiki Kiribati.

W skład Kiribati wchodzą wyspy: Gilberta, Feniks oraz Line (bez Jarvis, Palmyry i Kingman), łącznie 32 atole, oraz wyspa koralowa Banaba (Ocean). Rozciągłość między wyspami z zachodu na wschód wynosi około 4000 km, z północy na południe – ponad 2000 km. Kiribati jest jednym z najniżej położonych państw świata, najwyższy punkt państwa wznosi się na wysokość 81 m nad poziom oceanu.

Prognozy zwolenników tezy o globalnym ociepleniu klimatu głoszą, że do 2050 roku Kiribati zostanie zalane przez wody Oceanu Spokojnego^[3].

Klimat |

Klimat równikowy. Średnia temperatura miesięczna 27–29 °C. Suma roczna opadów od 700 mm do 3000 mm (opady zwiększają się ku północy). Od kwietnia do października przeważają pasaty (wiatry północno-zachodnie). Okresowo występują susze.

Historia |

Główny artykuł: Historia Kiribati.

Pierwsi ludzie (I-Kiribati) pojawili się na tych wyspach między 1000 a 1300 r. Następujące po sobie inwazje Fidżyjczyków oraz Tongijczyków, wprowadziły do kultury mikronezyjskiej wiele elementów polinezyjskich. Jednak liczne małżeństwa mieszane sprawiły, że kultura, tradycje, a także wygląd mieszkańców są w miarę jednorodne.

Pierwsze kontakty z Europejczykami nastąpiły w XVI w., jednak ich apogeum nastąpiło w wieku XIX, gdy pojawili się tutaj wielorybnicy, handlarze niewolników i statki handlowe. Ich pojawienie się przyniosło lokalnej ludności jedynie problemy, m.in. śmiercionośne choroby. Odżyły też zapomniane lokalne konflikty plemienne. By uspokoić sytuację, Wielkiej Brytanii przyzwolono na utworzenie tu w 1892 protektoratu, który od 1916 stanowił brytyjską kolonię Wyspy Gilberta i Lagunowe. Wyspa Ocean (Banaba) została anektowana w 1900 po odkryciu bogatych pokładów guana. Wyspy Line i Feniks zostały wcielone po kawałku w ciągu kolejnych 20 lat.

Wyspy zostały zajęte przez Japonię w czasie II wojny światowej, stanowiąc część japońskiej linii obrony na wyspach Pacyfiku. W listopadzie 1943 aliantom udało się przełamać japońskie pozycje na atolu Tarawa po długotrwałej i krwawej walce. Bitwa o Wyspy Gilberta została uznana za punkt zwrotny w kampanii aliantów w tym obszarze.

Brytyjczycy zezwolili na rozszerzenie samorządności wysp w latach 60. XX w. W 1975 Wyspy Ellice oddzieliły się od kolonii i utworzyły w 1978 niepodległe państwo Tuvalu. Wyspy Gilberta uzyskały własny rząd w roku 1977, a suwerenność oficjalnie 12 lipca 1979 przyjmując nazwę Kiribati.

Po uzyskaniu niepodległości pierwszym prezydentem Kiribati został Ieremia Tabai, który rządził krajem w latach 1979–1991. Jego następcą został Teatao Teannaki, a następnie Teburoro Tito, który został wybrany na to stanowisko w roku 1994 i ponownie w wyborach w 1998. Od 2003 do 2016 urząd prezydenta sprawował Anote Tong, natomiast obecnym szefem państwa jest Taneti Mamau.

Ustrój polityczny |

Parlament Kiribati, nazywany Maneaba ni Maungatabu, wybierany jest co 4 lata i składa się z 36 członków. Prezydent, tzw. Beretitenti jest jednocześnie głową państwa i szefem rządu.

Każda z 21 zamieszkanych wysp posiada lokalną radę, która zajmuje się bieżącymi sprawami wspólnoty.

Podział administracyjny |

Osobny artykuł: Podział administracyjny Kiribati.

Kiribati podzielone jest na 6 dystryktów:

Banaba

Central Gilberts

Line Islands

Northern Gilberts

Southern Gilberts

Tarawa

oraz 21 rad wyspiarskich na wyspach: Abaiang, Abemama, Aranuka, Arorae, Banaba, Beru, Butaritari, Kanton, Kiritimati, Kuria, Maiana, Makin, Marakei, Nikunau, Nonouti, Onotoa, Tabiteuea, Tabuaeran, Tamana, Tarawa, Teraina.

Religia |

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center^[4]^[5]:

Katolicyzm: 55,0%
- Osobny artykuł: Diecezja Tarawa i Nauru.

Protestantyzm: 38,9% (gł. Protestancki Kościół Kiribati, a także zielonoświątkowcy i adwentyści dnia siódmego)

Inni chrześcijanie: 3,1% (gł. mormoni i Świadkowie Jehowy)

Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Kiribati.

Brak religii: 0,8%

Inne religie: 2,2%.

Gospodarka |

PKB: 73,6 mln USD

PKB na osobę: 800 USD

Przyrost gospodarczy: 2,5%

Inflacja: 2%

Bezrobocie: 2% (ukryte szacunkowo 70%)

Produkcja energii elektrycznej: 7 mln kWh

Waluta: dolar australijski

Kiribati ma niewielkie zasoby złóż mineralnych. W chwili uzyskania niepodległości w 1979 roku złoża fosforytów, głównego niegdyś źródła dochodów, były już na wyczerpaniu. Obecnie większość PKB i eksportu dają ryby i kopra. W ostatnich latach gospodarka wysp przeżywa ciągłe wahania. Rozwój utrudnia brak wykwalifikowanej siły roboczej, słabo rozwinięta infrastruktura i duża odległość od rynków światowych. Turystyka wytwarza ponad 20% PKB. Usługi finansowe raczkują, podobnie jak prywatna przedsiębiorczość. Ważną rolę odgrywa zagraniczna pomoc finansowa, głównie z Wielkiej Brytanii i Japonii, której wysokość w ostatnich latach sięga 25–50% wartości PKB. Wartość przekazów od Kiribatyjczyków pracujących za granicą przekracza 5 mln USD rocznie.
Pozyskiwana jest sól z wody morskiej (saliny na wyspie Kiritimati). Funkcjonuje niewielki przemysł spożywczy (produkcja soku palmowego) i odzieżowy a także rzemiosło.
Główne uprawy: palma kokosowa (plantacje na wyspie Kiritimati i 2 innych atolach w grupie Line Islands), pandanus, banany, drzewa chlebowe i melonowe. W lagunie Tarawy uprawia się wodorosty morskie.

Komunikacja |

Międzynarodowe porty: Bonriki (w atolu Tarawa) i Cassidy (na wyspie Kiritimati). Ponadto jest tu 16 lotnisk, w tym port lotniczy Cassidy jako jedyny z kodami ICAO i IATA (na wyspie Kiritimati) z cotygodniowym rejsowym połączeniem (międzylądowaniem) lotu wykonywanego na trasie pomiędzy Nadi na Fidżi i Stanami Zjednoczonymi (Honolulu na Hawajach). Długość dróg: 640 km.

Gospodarce rolnej i nisko położonemu krajowi jako całemu zagraża podnoszenie się poziomu wód oceanicznych i miejscowe skażenie środowiska na skutek nasilonej migracji do centrum i powstałego skupienia tradycyjnych praktyk (latryny w lagunach).

Przypisy |

↑ ^a^b^c^d^e Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-05-06].

↑ Daniel Jones: Cambridge English Pronouncing Dictionary. Cambridge: Cambridge University Press, 2004, s. 301. ISBN 978-0-521-01713-8.

↑ Znika wyspa na Pacyfiku. 100 tysięcy ludzi straci ojczyznę - Dziennik.pl

↑ Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-07-03].

↑ Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-07-03].

[IMF-1] Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-05-06].

[2] Daniel Jones: Cambridge English Pronouncing Dictionary. Cambridge: Cambridge University Press, 2004, s. 301. ISBN 978-0-521-01713-8.

[3] Znika wyspa na Pacyfiku. 100 tysięcy ludzi straci ojczyznę - Dziennik.pl

[4] Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-07-03].

[5] Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-07-03].

搜尋此網誌