Komisariat Straży Granicznej „Herby”
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}
| ||
| Historia | ||
Państwo |  II Rzeczpospolita | |
| Sformowanie | 1928 | |
| Rozformowanie | 1939 | |
| Tradycje | ||
| Rodowód | Komisariat Straży Celnej „Kamińsko”[1] | |
| Organizacja | ||
| Dyslokacja | Herby | |
| Formacja | Straż Graniczna | |
| Podległość | Inspektorat Graniczny nr 14 Obwód SG „Częstochowa” | |
Komisariat Straży Granicznej „Herby” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1928–1939.
Spis treści
1 Geneza
2 Formowanie i zmiany organizacyjne
3 Służba graniczna
4 Kierownicy komisariatu
5 Struktura organizacyjna
6 Przypisy
7 Bibliografia
Geneza |
Na wniosek Ministerstwa Skarbu, uchwałą z 10 marca 1920 roku, powołano do życia Straż Celną[2]. Proces tworzenia Straży Celnej trwał do końca 1922 roku[3].
Komisariat Straży Celnej „Kamińsko”, wraz ze swoimi placówkami granicznymi, wszedł w podporządkowanie Inspektoratu Straży Celnej „Praszka”[4].
W drugiej połowie 1927 roku przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej[5]. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej.
Rozkazem nr 4 z 30 kwietnia 1928 roku w sprawie organizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski powołał komisariat Straży Granicznej „Herby”, który przejął ochronę granicy od rozwiązywanego komisariatu Straży Celnej[6]. W rzeczywistości komisariat Straży Celnej „Kamieńsko” z dniem 4 maja 1928 został przeniesiony do Herb[1][7].
Formowanie i zmiany organizacyjne |
W 1921 roku w Herbach stacjonował sztab 2 kompanii 4 batalionu celnego. 2 kompania celna jedną ze swoich placówek wystawiła w Herbach[8].
Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną[9].
Do 1828 roku funkcjonował komisariat Straży Celnej „Kamieńsko”[7]. Z dniem 4 maja 1928 został przeniesiony do Herb[1].
Rozkazem nr 4 z 30 kwietnia 1928 roku w sprawie organizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Herby” do Inspektoratu Granicznego nr 14 „Lubliniec” i określił jego strukturę organizacyjną[6].
Rozkazem nr 10 z 5 listopada 1929 roku w sprawie reorganizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski określił numer i nową strukturę komisariatu[10].
Rozkazem nr 4 z 11 października 1932 roku w sprawach organizacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego i niektórych inspektoratów granicznych', komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski utworzył placówkę II linii „Częstochowa”[11].
Rozkazem nr 12 z 14 lipca 1939 roku w sprawie reorganizacji placówek II linii i posterunków wywiadowczych oraz obsady personalnej, komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma zniósł posterunek SG „Węglowice”[12].
Służba graniczna |
Sąsiednie komisariaty:
komisariat Straży Granicznej „Jaworzno” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Lubecko” − 1928
komisariat Straży Granicznej „Panki” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Lubliniec” − listopad 1929
Kierownicy komisariatu |
| stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
|---|---|---|---|
| pkom. | Stefan Leśniak | 3 IX 1928 – 15 X 1930 | kierownik komisariatu „Linia”[13] |
| pkom. | Władysław Pszonka | 3 XI 1930 – 15 II 1932 | oficer wywiadowczy [14] |
| pkom. | Tadeusz Nowiński[15] | 4 II 1932 – 15 I 1934 | kwatermistrz IG „Wielkie Hajduki”[16] |
| kom. | Karol Kowalski | 13 I 1934 – 14 VI 1934 | przeniesiony w stan nieczynny[17] |
| kom. | Jarzy Kaczanowski | 19 VII 1934[18] – był XI 1937[19] |
Struktura organizacyjna |
Organizacja komisariatu w kwietniu 1928[6]:
- komenda − Herby
- podkomisariat Straży Granicznej „Panki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Podłęże Szlacheckie”
- placówka Straży Granicznej I linii „Stany”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kod?”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kluczno”
- placówka Straży Granicznej I linii „Kamińsko”
- placówka Straży Granicznej I linii „Braszczok”
- placówka Straży Granicznej II linii „Panki”
- placówka Straży Granicznej II linii „Herby”
Organizacja komisariatu w listopadzie 1929[10]:
- 2/14 komenda − Herby
- placówka Straży Granicznej I linii „Kamińsko”
- placówka Straży Granicznej I linii „Łebki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Braszczok”
- placówka Straży Granicznej I linii „Pawełki”
- placówka Straży Granicznej II linii „Herby”
Przypisy |
↑ abc Historia IG „Częstochowa” ↓, s. 6.
↑ Dominiczak 1975 ↓, s. 130.
↑ Dominiczak 1997 ↓, s. 250.
↑ Kozłowski 2012 ↓, s. 25.
↑ Kula 1994 ↓, s. 40.
↑ abc Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 25.
↑ ab Gulczyński 2011 ↓, wstęp.
↑ OdeB batalionów celnych ↓, s. 4bc.
↑ Goryński 2012 ↓, s. 226.
↑ ab Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 58.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 86.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 174.
↑ Historia IG „Częstochowa” ↓, s. 9 i 17.
↑ Historia IG „Częstochowa” ↓, s. 17 i 22.
↑ Tadeusz Nowiński, ur. 19 maja 1895, porucznika rezerwy piechoty Wojska Polskiego ze starszeństwem z 1 czerwca 1919, w ewidencji wojskowej II Rzeczypospolitej był określany jako Tadeusz Nowiński I dla odróżnienia od innego oficera, Tadeusza Nowińskiego II, ur. 25 października 1900, rotmistrza kawalerii Wojska Polskiego, zob. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 297, 492 Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 18, 898
↑ Historia IG „Częstochowa” ↓, s. 22.
↑ Historia IG „Częstochowa” ↓, s. 31 i 33.
↑ Historia IG „Częstochowa” ↓, s. 34.
↑ Wykazy imienne Śl. IO ↓, s. 333.
Bibliografia |
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1934.
- Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-77-3.
- Grzegorz Goryński: Powstanie, organizacja i funkcjonowanie straży granicznej w latach 1928-1939. 2012. [dostęp 2016-12-31].
Zbigniew Gulczyński. Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Śląski Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej”. , 2011. Szczecin: Archiwum Straży Granicznej.
- Szkic historyczny z działalności Inspektoratu Straży Granicznej „Częstochowa“ z lat 1928-1935 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
| ||||||||||||||||||||||||||
