Komisariat Straży Granicznej „Gorzyce”
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}
| ||
| Historia | ||
Państwo |  II Rzeczpospolita | |
| Sformowanie | 1928 | |
| Rozformowanie | 1939 | |
| Tradycje | ||
| Rodowód | Komisariat SC „Gorzyce” | |
| Kontynuacja | Komisariat SG „Bogumin” | |
| Organizacja | ||
| Dyslokacja | Gorzyce | |
| Formacja | Straż Graniczna | |
| Podległość | Inspektorat Graniczny nr 16 Obwód SG „Rybnik” | |
Komisariat Straży Granicznej „Gorzyce” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-czechosłowacka w latach 1928–1939.
Spis treści
1 Geneza
2 Formowanie i zmiany organizacyjne
3 Służba graniczna
4 Kierownicy/komendanci komisariatu
5 Struktura organizacyjna
6 Przypisy
7 Bibliografia
Geneza |
Na wniosek Ministerstwa Skarbu, uchwałą z 10 marca 1920 roku, powołano do życia Straż Celną[1]. Proces tworzenia Straży Celnej trwał do końca 1922 roku[2]. Początek działalności Straży Celnej na Śląsku datuje się na dzień 15 czerwca 1922 roku. W tym dniu polscy strażnicy celni w zielonych mundurach i rogatywkach wkroczyli na ziemia przyznane Polsce. W nocy z 16 na 19 czerwca 1922 roku Straż Celna przejęła ochronę granicy polsko niemieckiej na Śląsku. W ramach Inspektoratu Straży Celnej „Rybnik” zorganizowany został komisariat Straży Celnej „Gorzyce”[3][4]}. Pierwszym kierownikiem komisariatu był komisarz Mikołaj Kmieć[3].
W drugiej połowie 1927 roku przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej[5]. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej.
Rozkazem nr 4 z 30 kwietnia 1928 roku w sprawie organizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski powołał komisariat Straży Granicznej „Gorzyce”, który przejął ochronę granicy od rozwiązywanego komisariatu Straży Celnej[6].
Formowanie i zmiany organizacyjne |
Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną[7].
Rozkazem nr 4 z 30 kwietnia 1928 roku w sprawie organizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Gorzyce” do Inspektoratu Granicznego nr 16 „Rybnik” i określił jego strukturę organizacyjną[8].
W czerwcu 1929 roku w Skarbeńsku utworzono ekspozyturę placówki SG „Godów”, a Moszcenicy utworzono posterunek informacyjny dla pododcinków placówek „Moszczenica” i „Ruptawa”[9].
Rozkazem nr 10 z 5 listopada 1929 roku w sprawie reorganizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski określił numer i nową strukturę komisariatu[10].
Rozkazem nr 1 komendanta Straży Granicznej z 12 stycznia 1931 roku przemianowano placówkę II linii Moszczenica na placówkę I linii[11].
W 1931 roku zlikwidowano placówkę II linii „Wodzisław”, a jej miejsce utworzono posterunek informacyjny[12].
Rozkazem nr 3 z 31 grudnia 1938 roku w sprawach reorganizacji jednostek na terenach Śląskiego, Zachodniomałopolskiego i Wschodniomałopolskiego okręgów Straży Granicznej, a także utworzenia nowych komisariatów i placówek, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski, działając na podstawie upoważnienia Ministra Skarbu z 14 października 1938 roku zarządził przeniesienie siedzib komendy obwodu „Bielsko” do Cieszyna, a komisariatu i placówki II linii „Gorzyce” do Bogumina[13]. Ponadto komisariat „Cieszyn” miał zorganizować nowe placówki linii w miejscowościach: Bogumin, Wierzbice, Pudlów[14]. Placówka I linii „Olza” przeszła do Komisariatu „Lubomia”[13].
Służba graniczna |
Sąsiednie komisariaty:
komisariat Straży Granicznej „Kornowac” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Zebrzydowice” – 1928
Kierownicy/komendanci komisariatu |
| stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
|---|---|---|---|
| kom. | Cezary Nowicki | był w 1932[15] | |
| kom. | Zygmunt Horyszkowski | był XI 1937[16] |
Struktura organizacyjna |
Organizacja komisariatu w kwietniu 1928[8]:
- komenda – Gorzyce
- placówka Straży Granicznej I linii „Olza”
- placówka Straży Granicznej I linii „Gorzyczki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Godów”
- placówka Straży Granicznej I linii „Ruptawa”
- placówka Straży Granicznej II linii „Wodzisław”
- placówka Straży Granicznej II linii „Gorzyce”
Organizacja komisariatu w listopadzie 1929[17]:
- 3/16 komenda – Gorzyce
placówka Straży Granicznej I linii „Olza” → w 1938 przeszła do komisariatu „Lubomia”- placówka Straży Granicznej I linii „Gorzyczki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Godów”
- placówka Straży Granicznej I linii „Skobieńsk”
- placówka Straży Granicznej II linii „Gorzyce”
Przypisy |
↑ Dominiczak 1975 ↓, s. 130.
↑ Dominiczak 1997 ↓, s. 250.
↑ ab Kronika IG „Rybnik” ↓, s. 4.
↑ Kozłowski 2012 ↓, s. 31.
↑ Kula 1994 ↓, s. 40.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 25.
↑ Goryński 2012 ↓, s. 226.
↑ ab Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 26.
↑ Kronika IG „Rybnik” ↓, s. 28.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 59.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 76.
↑ Kronika IG „Rybnik” ↓, s. 35.
↑ ab Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 129–130.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 130.
↑ Wykazy imienne Śl. IO ↓, s. 7.
↑ Wykazy imienne Śl. IO ↓, s. 338.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 58.
Bibliografia |
- Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-77-3.
- Grzegorz Goryński: Powstanie, organizacja i funkcjonowanie straży granicznej w latach 1928–1939. 2012. [dostęp 2016-12-31].
- Wykazy imienne Śląskiego Inspektoratu Okręgowego 1928–1938. → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Szkic historyczny z działalności Inspektoratu Straży Granicznej „Rybnik” z lat 1918–1935. → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
| ||||||||||||||||||||||||||
