Komisariat Straży Granicznej „Kalety”
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}
| ||
| Historia | ||
Państwo |  II Rzeczpospolita | |
| Sformowanie | 1928 | |
| Rozformowanie | 1939 | |
| Tradycje | ||
| Rodowód | Komisariat Straży Celnej „Kalety” Komisariat Straży Celnej „Lubliniec”[1] | |
| Organizacja | ||
| Dyslokacja | Lubecko Kalety | |
| Formacja | Straż Graniczna | |
| Podległość | Inspektorat Graniczny nr 14 Obwód SG „Częstochowa” | |
Komisariat Straży Granicznej „Kalety” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-niemieckiej w latach 1928–1939.
Spis treści
1 Geneza
2 Formowanie i zmiany organizacyjne
3 Służba graniczna
4 Kierownicy/komendanci komisariatu
5 Struktura organizacyjna
6 Uwagi
7 Przypisy
8 Bibliografia
Geneza |
Objęcie granicy na Śląsku przez Straż Celną nastąpiło 16 czerwca 1922 roku. W Kaletach utworzony został komisariat straży celnej[2].
Z dniem 8 marca 1928 placówka Piaseczna przekazana została do komisariatu „Tarnowskie Góry”, a 31 marca zlikwidowano placówkę „Krywałd“. Na bazie obsady tej ostatniej, z dniem 1 kwietnia utworzono placówkę II linii „Koszęcin”. Już 25 czerwca komisariat przekazał do komisariatu Lubliniec placówkę „Brusiek”[2]. W tym samym dniu zlikwidowano też placówkę „Koszęcin”, a następnym dniu przekazano placówki „Mikołeska”, „Boruszowice”, „Kalety” i oddział konny do komisariatu „Tarnowskie Góry”. Z tym też dniem zlikwidowano też komisariat „Kalety”[3]
Formowanie i zmiany organizacyjne |
Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną[4].
Rozkazem nr 4 z 30 kwietnia 1928 roku w sprawie organizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Lubecko” do Inspektoratu Granicznego nr 14 „Lubliniec” i określił jego strukturę organizacyjną[5]. Komisariat został zlikwidowany z dniem 30 września 1929. Swoje placówki I linii „Glinica” i „Pawonków” przekazał do komisariatu „Lubliniec”, a placówkę „Pawełki” do komisariatu „Herby”.
W rozkazie nr 10 z 5 listopada 1929 roku w sprawie reorganizacji Śląskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski komisariatowi Straży Granicznej „Kalety”, określił numer i strukturę komisariatu[6][1].
Polecenie odtworzenia komisariatu Straży Granicznej „Kalety” otrzymał dotychczasowy komendant komisariatu „Lubecko” aspirant Romuald Jakimowicz[3].
Z dniem 30 listopada 1929 został utworzony ponownie komisariat „Kalety”.
Rozkazem nr 12 z 14 lipca 1939 roku w sprawie reorganizacji placówek II linii i posterunków wywiadowczych oraz obsady personalnej, komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma zniósł posterunek SG „Kamienica Ślaska” i „Woźniki”[7].
Służba graniczna |
Sąsiednie komisariaty:
komisariat Straży Granicznej „Herby” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Lubliniec” − 1928
komisariat Straży Granicznej „Lubliniec” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Tarnowskie Góry” − listopad 1929
Kierownicy/komendanci komisariatu |
| stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
|---|---|---|---|
| podkomisarz | Romuald Jakimowicz[a] | 3 IX 1928 – 17 XII 1929 | II oficer komisariatu „Tarnowskie Góry” [8] |
| podkomisarz | Aleksander Dzierżek | 4 XII 1929 – 7 XI 1933[9] | kierownik komisariatu „Lipiny” |
| aspirant | Stanisław Gojawiczyński[b] | 15 XI 1933 – 15 VI 1934 | przeniesiony w stan nieczynny[12] |
| komisarz | Edward Makowski[13] | 8 VII 1934[14] – | |
| komisarz | Kazimierz Dziemidowicz | był XI 1937[15] |
Struktura organizacyjna |
Organizacja komisariatu w kwietniu 1928[5]:
- komenda − Lubecko
- placówka Straży Granicznej I linii „Pawełki”
- placówka Straży Granicznej I linii „Glinica”
- placówka Straży Granicznej I linii „Pawonków”
- placówka Straży Granicznej II linii „Lubecko”
Organizacja komisariatu w listopadzie 1929[6]:
- 4/14 komenda − Kalety
- placówka Straży Granicznej I linii „Brusiek”
- placówka Straży Granicznej I linii „Mikołeska”
- placówka Straży Granicznej I linii „Boruszowice”
- placówka Straży Granicznej II linii „Kalety”
Uwagi |
↑ kierownik komisariatu „Lubecko”
↑ Stanisław Gojawiczyński urodził się 2 kwietnia 1897 roku. Mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 29 listopada 1930 roku w korpusie oficerów rezerwy piechoty. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Wieluń. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr V. Był wówczas w grupie oficerów „pełniących służbę w Straży Granicznej”[10].Stanisław Gojawiczyński poległ 21 września 1939 roku w Chodorowie. Od 1920 roku był mężem Poli Gojawiczyńskiej. Ich córka Wanda była żoną pułkownika Stanisława Nadzina[11].
Przypisy |
↑ ab Gulczyński 2011 ↓, wstęp.
↑ ab Kronika komisariatu „Kalety” ↓, s. 1.
↑ ab Kronika komisariatu „Kalety” ↓, s. 2.
↑ Goryński 2012 ↓, s. 226.
↑ ab Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 25.
↑ ab Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 58.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 174.
↑ Historia IG „Częstochowa” ↓, s. 9 i 13.
↑ Historia IG „Częstochowa” ↓, s. 9 i 31.
↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 62, 898.
↑ Straty ↓.
↑ Historia IG „Częstochowa” ↓, s. 31 i 33.
↑ Kronika komisariatu „Kalety” ↓, s. 4.
↑ Historia IG „Częstochowa” ↓, s. 34.
↑ Wykazy imienne Śl. IO ↓, s. 334.
Bibliografia |
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1934. [dostęp 2016-06-11].
- Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-77-3.
Zbigniew Gulczyński. Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Śląski Inspektorat Okręgowy Straży Granicznej”. , 2011. Szczecin: Archiwum Straży Granicznej.
- Szkic historyczny z działalności komisariatu Straży Granicznej „Kalety” z lat 1928—1935. → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
- Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2018-01-05].
| ||||||||||||||||||||||||||
