Komisariat Straży Granicznej „Gdynia”
.mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}
| ||
| Historia | ||
Państwo |  II Rzeczpospolita | |
| Sformowanie | 1928 | |
| Rozformowanie | 1939 | |
| Tradycje | ||
| Rodowód | Komisariat Straży Celnej „Chylonia” | |
| Organizacja | ||
| Dyslokacja | Gdynia | |
| Formacja | Straż Graniczna | |
| Podległość | Inspektorat Graniczny nr 5 | |
Komisariat Straży Granicznej „Gdynia” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy państwowej w latach 1928–1939.
Spis treści
1 Formowanie i zmiany organizacyjne
2 Służba graniczna
3 Kierownicy/komendanci komisariatu
4 Struktura organizacyjna
5 Przypisy
6 Bibliografia
Formowanie i zmiany organizacyjne |
Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną[1].
Rozkazem nr 2 z 19 kwietnia 1928 roku w sprawach organizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Gdynia” do Inspektoratu Granicznego nr 5 „Gdynia” i określił jego strukturę organizacyjną[2].
Już 29 kwietnia 1929 komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski rozkazem nr 1 w sprawie zmian w organizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego zmieniał częściowo organizację komisariatu. Komisariat miał strzec odcinka ówczesnych placówek w Orłowie i Oksywiu, a zamiast placówek nakazał utworzyć wartownie[3].
Rozkazem nr 12 z 10 stycznia 1930 roku w sprawie reorganizacji Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski ustalił nową organizację komisariatu[4].
W 1934 roku gdyńskiemu komisariatowi powierzono odcinek granicy morskiej od styku granicy polsko-gdańskiej do ujścia Redy. W styczniu tego roku ustalono jego nową organizację i etat. Kierownik komisariatu do dyspozycji miał dwóch oficerów młodszych oraz 106 szeregowych. Komisariatowi podlegała placówka portowa Gdynia i trzy placówki pierwszej linii: „Mechelinki”, „Obłuże” i „Orłowo”. Istniejące dotąd placówki pierwszej linii „Gdynia” i „Oksywie” zostały zniesione. Placówka portowa organizacyjnie odpowiadała placówce II linii. Zasięgiem obejmowała port handlowy i wojenny, strefę wolnocłową oraz kontrolę nad ruchem kolejowym.
Komisariat wyposażony został w łódź motorową, dwa motocykle oraz psa służbowego[5].
Rozkazem nr 3 z 23 czerwca 1934 roku w sprawach [...] tworzenia i zniesienia posterunków informacyjnych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski wyłączył placówkę I linii „Wielki Kack” z komisariatu Straży Granicznej „Kartuzy” i włączył w skład komisariatu Straży Granicznej „Gdynia”[6].
Rozkazem nr 4 z 17 grudnia 1934 roku w sprawach [...] zarządzeń organizacyjnych i zmian budżetowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski przeniósł placówkę I linii „Obłuże” do Podgórza[7].
Rozkazem nr 3 z 31 grudnia 1938 roku w sprawach reorganizacji jednostek na terenach Śląskiego, Zachodniomałopolskiego i Wschodniomałopolskiego okręgów Straży Granicznej, a także utworzenia nowych komisariatów i placówek, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski wydzielił z komisariatu „Gdynia” placówkę II linii „Gdynia” i przydzielił ją do Komendy Odwodu „Gdynia” jako placówkę „Gdynia Port”[8], przemianował placówkę I linii „Gdynia I” na placówkę II linii „Gdynia Miasto” i przydzielił ją do Komendy Obwodu „Gdynia”[8]. Odcinek placówki „Gdynia I” podzielono pomiędzy placówkę „Orłowo“ i „Gdynia III”. Placówki Gdynia III, IV i V otrzymały numery I, II i III[8].
Rozkazem nr 12 z 14 lipca 1939 roku w sprawie reorganizacji placówek II linii i posterunków wywiadowczych oraz obsady personalnej, komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma przemianował posterunek „Chylonia” na placówkę II linii[9].
Rozkazem nr 13 z 31 lipca 1939 roku w sprawach [...] przeniesienia siedzib i zmiany przydziałów jednostek organizacyjnych, komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma wydzielił komisariat „Wejherowo” z Odwodu SG „Kościerzyna” i przydzielił go do Odwodu SG „Gdynia”[10].
Służba graniczna |
Kierownik Pomorskiego Inspektoratu Okręgowego Straży Granicznej mjr Józef Zończyk w rozkazie organizacyjnym nr 2 z 8 czerwca 1928 roku udokładnił linie rozgraniczenia inspektoratu. Granica południowa: granica WM Gdańska (podkomisariat Hel - od m. Chałupy); granica północna: m. Nowe Obłuże (wył.)[11].
- Sąsiednie komisariaty
komisariat Straży Granicznej „Szprudowo” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Puck” − 1928
Kierownicy/komendanci komisariatu |
| stopień | imię i nazwisko | okres pełnienia służby | kolejne stanowisko |
|---|---|---|---|
| aspirant | Jerzy Gostyński[12] | 1928 – 1929 | do IG Opalenica |
Struktura organizacyjna |
Organizacja komisariatu w maju 1928[2]:
- komenda − Gdynia
- podkomisariat Straży Granicznej „Hel”
- placówka Straży Granicznej I linii „Orłowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Gdynia”
- placówka Straży Granicznej I linii „Oksywie”
- placówka Straży Granicznej I linii „Hel”
- placówka Straży Granicznej I linii „Jastarnia”
- placówka Straży Granicznej II linii „Gdynia”
Organizacja komisariatu w styczniu 1930[4]:
- komenda − Gdynia
- placówka Straży Granicznej I linii „Orłowo”
- placówka Straży Granicznej I linii „Gdynia”
- placówka Straży Granicznej I linii „Oksywie”
- placówka Straży Granicznej I linii „Mechelinki”
- placówka Straży Granicznej II linii „Gdynia”
Organizacja komisariatu w 1936:
- komenda − Gdynia
- placówka Straży Granicznej II linii Gdynia (II)
- placówka Straży Granicznej I linii Wielki Kack
- placówka Straży Granicznej I linii Orłowo
- placówka Straży Granicznej I linii Gdynia (I)
- placówka Straży Granicznej I linii Gdynia (III)
- placówka Straży Granicznej I linii Gdynia (IV)
- placówka Straży Granicznej I linii Gdynia (V)
- placówka Straży Granicznej I linii Pogórze
- placówka Straży Granicznej I linii Mechelinki
- posterunek SG Chylonia
Przypisy |
↑ Goryński 2012 ↓, s. 226.
↑ ab Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 19.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 39.
↑ ab Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 74.
↑ Goryński 2012 ↓, s. 240.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 96.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 98.
↑ abc Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 136.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 173.
↑ Jabłonowski i Polak 1999 ↓, s. 182.
↑ Kopie rozkazów PIOSG ↓, s. 45.
↑ Kozłowski 2015 ↓, s. 100.
Bibliografia |
- Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999. ISBN 83-87424-77-3.
- Grzegorz Goryński: Powstanie, organizacja i funkcjonowanie straży granicznej w latach 1928-1939. 2012. [dostęp 2016-12-31].
- Piotr Kozłowski: Zapomniani obrońcy granic południowo-wschodnich II Rzeczypospolitej 1922-1939: słownik biograficzny oficerów, strażaków oraz pracowników kontraktowych straży celnej i straży granicznej. Przemyśl: Wydawnictwo Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2015. ISBN 978-83-61329-14-5.
- Rozkazy, materiały dotyczące dyslokacji, organizacji służby, wywiadu wojskowego i przeciwprzemytniczego, budżetu PIOSG → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
| ||||||||||||||||||||||||||
